Gönül Paksoy kış aylarına tat ve coşku katan, az bilinen ama boylarından büyük değere sahip iki meyveyi, kocayemiş ve yer kirazını anlatıyor.

Her mevsim kendi güzelliklerini getirir. Kış mevsimi de öyle. Dört mevsim yeşil kalan ağaçlar da olmasa çıplak hissederiz yaşadığımız ortamı. Ancak doğanın eşsiz dengesi dökülen yaprakların hüznünü dağıtarak sürprizler sunar bize. Bitki örtüsündeki mevsimsel değişikliğin içinde, yeni renkler görür; şaşırır, heyecanlanırız. İşte bu heyecandan yola çıkarak içinde bulunduğumuz mevsimin sunduğu sürprizlerden ikisini paylaşmak istedim sizinle. Bu iki meyve de kış başında market, pazar ve manavları renklendiriyor: kocayemiş ve yer kirazı.

Biri parlak, göz alıcı turuncu, kırmızı... Diğeri şeffaf bir zarın içinde saklı sarı, turuncu... Birkaç yıldır tezgâhlarda görülen kocayemiş eskiden kış başında sokakta küçük kağıt külahlarda satılırdı. Bu güzel meyvenin raf ömrü azdır. Eğer nazik davranmazsanız kolaylıkla ezilirler. Fundagiller familyasından bir Akdeniz bitkisi olan kocayemiş, yeşilimsi beyaz renkli çiçek açan, her mevsim yeşil kalan, çalı görünümlü bir bitki aslında. Kışa doğru olgunlaşan turuncu ve kırmızı meyveleri, 1-2 santimetre çapında küre şeklinde olur. Meyvenin rengi koyulaştıkça şeker oranı da artar. Yumuşak, hafif buruk tatlı bu meyve aslında bitkinin tohum kesesidir. Kırmızılaşmış, yenebilir meyveleriyle birlikte bir sonraki sene meyveye dönüşecek çiçekler de ortaya çıkar. Beyaz, pembe, inci tanesi gibi çiçeklerdir bunlar. Genellikle çiğ olarak yenen meyvelerinden şimdilerde marmelat ve reçel de yapılıyor. Tıbbi bitkiler arasında da bulunan kocayemişin yaprakları tanen, arbutin, metilarbutin, fenol türevleri; meyveleri ise C vitamini içerir. Farklı yörelerde ayıyemişi, dağ çileği, dağ yemişi, yağma ve davulga gibi farklı isimler alır. İlginç bir özelliği de fazla yendiğinde alkol almış gibi sarhoş ediyor oluşudur. Bazı yörelerde ayı yemişi adını almasında, çok sevdikleri meyveden yiyerek sarhoş olan ayılara rastlanması olduğunu düşünmeden edemiyor insan.

Kocayemiş ile ilgili pek çok rivayet de var. Birine göre Romalılar Dönemi'nde sihirbazlar bitkinin dallarını kullanırmış. Ayrıca kapıların eşiğine kocayemiş dalları sürülünce çocuklar korkulu rüya görmezmiş. Rivayetler böyle. Yeni yılın ilk günlerinde altından geçenlere uğur getirdiğine inanılan ökse otu pek çok evin kapısına asılıyor. Bence ökse otunu asarken yanına kırmızı meyveleriyle bir de kocayemiş dalı asmak hem şık hem de umut verici olabilir. Umarım hepimiz yeni yılda hep güzel rüyalar görür, güzellikler yaşarız.

İkinci meyvemiz patlıcangiller familyasından Physalis veya yer kirazı. Yer kirazı Orta Amerika ve Güney Amerika'nın doğusunda doğal olarak yetişen bir meyve. Türkiye'de ise Kargı'da doğal olarak yetişiyor. Bugün Türkiye dahil dünyanın pek çok yerinde kültürü yapılıyor.

Yer kirazı ekonomik değeri yüksek bir meyve. Ülkemize ithal yoluyla gelen yer kirazının kilosu yaklaşık 160-170 TL. Yerli üretimde hedef, kirazın fiyatını 25 TL veya altına indirmek. Mersin'in Silifke ilçesinde yer kirazı deneme üretimi yapılıyor. Akdeniz İhracatçı Birliği'nin (AKİB) yaptığı açıklamaya göre tarımsal üretime alternatif olmanın ve yeni tatlar kazandırmanın yanında 50 milyon dolarlık yer kirazı pazarında bizim üreticilerimizin de yer alması amaçlanıyor. Bu nedenle kiraz üretimi destekleniyor. Dünyada lüks tüketim alanında en çok tercih edilen ve daha çok taze olarak tüketilen meyveleri, aroması ve mayhoş tadıyla pastacılıkta, sos ve marmelat yapımında, meyve salataları ve tatlılarda kullanılıyor.

C, B1, B2, B3 vitaminleri açısından zengin bir meyve. 100 gramda 6 gram şeker içeriyor. Serbest radikalleri etkisiz bıraktığı, yaşlanmayı geciktirdiği ve kan dolaşımını düzenlediği biliniyor. Dokusu domatese benzeyen, hoş kokulu, rengi koyulaştıkça tatlanan, çok ince bir zarın içindeki bu güzelim meyve 'Kleopatra'nın hazinesi' olarak da biliniyor. Kim bilir, belki de Kleopatra gençliğini ve güzelliğini yer kirazına borçluydu. Belki vaktiyle bu meyveyle Mersin-Tarsus civarında tanıştı. Her şekilde, yer kirazı denemeye değer. Kim bilir, belki sizin için de hazine değerinde bir meyve olacaktır.

Yukarda kısaca açıkladığım kış aylarının güzel renkli iki meyvesiyle tasarladığım iki tatlının, 'vanilyalı kocayemiş' ve 'nişastalı yer kirazı'nın tarifleri yanda. Her zamanki gibi, denerseniz iyi olur diyorum.